Hoàn lưu sau áp thấp gây đợt mưa rất lớn ở Bắc Trung bộ

Ngày 14/9, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã phát công điện về việc chủ động ứng phó mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá gửi tới Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Sơn La, Tuyên Quang, Lào Cai, khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ và từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh.

Mưa rất lớn tại miền Trung, nhiều nơi ngập sâu và chia cắt
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chiều 13/9, áp thấp nhiệt đới đã đi vào đất liền tỉnh Quảng Trị rồi suy yếu, tan dần trên khu vực Trung Lào.

Tuy nhiên, hoàn lưu áp thấp nhiệt đới kết hợp với không khí lạnh đã trút lượng mưa rất lớn xuống khu vực từ Hà Tĩnh đến Quảng Ngãi. Từ ngày 11-14/9, lượng mưa phổ biến tại các tỉnh này trong khoảng 150-400 mm, riêng Quảng Trị và TP. Huế mưa từ 400-600 mm.

Một số trạm quan trắc ghi nhận mưa rất lớn trên 700 mm như: Tà Long (Quảng Trị) 834 mm; đập, thủy điện La Tó (Quảng Trị) 757 mm; đỉnh Bạch Mã (Huế) 1.308 mm; Nhâm (Huế) 768 mm; Tà Lương (Huế) 762 mm; đập thủy điện Rào Trăng 3 (Huế) 734 mm....

Mưa lớn kéo theo lũ trên các sông dâng nhanh. Mực nước sông Thạch Hãn (Quảng Trị) từng vượt báo động (BĐ) 3 vào đêm 13/9, sau đó rút dần và đến sáng 14/9 ở mức BĐ2. Lũ sông Gianh tại Quảng Trị đã xuống dưới BĐ2, lũ sông Bồ tại Huế xấp xỉ BĐ1 và đang xuống. Trong khi đó, mực nước trên các sông ở Hà Tĩnh đang dưới BĐ1 và có xu thế dâng lên.

Tính đến chiều 14/9, tỉnh Quảng Trị ghi nhận thiệt hại nặng nhất với 5 căn nhà bị hư hại, gần 600 ngôi nhà bị ngập. Tại Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Ngãi có gần 1.000 ha lúa và hoa màu bị ngập úng, hư hại.

Giao thông gặp nhiều khó khăn với 19 vị trí quốc lộ, tỉnh lộ bị ngập gây ách tắc và 55 vị trí cầu tràn, ngầm tràn ngập sâu từ 0,2 m đến trên 1 m. Đáng chú ý, nước lũ sông Ô Giang chảy xiết đã cuốn trôi 3 sà lan dạt về phía cầu đường sắt Mỹ Chánh (xã Nam Hải Lăng, Quảng Trị), khiến cơ quan chức năng phải khẩn cấp phong tỏa, kiểm tra hiện trường để bảo đảm an toàn cho trục đường sắt Bắc - Nam và Quốc lộ 1.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công tác chỉ đạo ứng phó được triển khai quyết liệt từ sớm, từ xa. Lực lượng chức năng tại Huế, Đà Nẵng và Quảng Trị đã tổ chức sơ tán 712 hộ dân tại các vùng trũng thấp, ngập sâu và nguy cơ sạt lở đến nơi tránh trú an toàn. Trên biển, hơn 53.500 tàu thuyền cùng hơn 211.000 lao động đã được kiểm đếm, thông báo hướng đi để chủ động di chuyển phòng tránh. Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp cùng Zalo gửi tin nhắn cảnh báo kỹ năng phòng tránh mưa lũ đến hơn 22 triệu thuê bao tại các vùng bị ảnh hưởng.

Hệ thống hồ chứa thủy lợi và thủy điện trên cả nước đang được giám sát chặt chẽ. Tại khu vực Bắc Bộ, các hồ chứa đạt 70-93% dung tích thiết kế; Bắc Trung Bộ đạt 42-74%; đồng thời hàng loạt hồ thủy điện và thủy lợi lớn đã chủ động xả tràn, vận hành điều tiết khoa học để cắt lũ và đảm bảo an toàn cho hạ du.

Theo dõi sát diễn biến lũ và cảnh báo nguy cơ thiên tai

Theo dự báo từ nay đến ngày 16/9/2026, vùng mưa lớn sẽ có xu hướng dịch chuyển và mở rộng ra phía Bắc.

Khu vực nam đồng bằng Bắc Bộ, phía nam Phú Thọ và từ Thanh Hóa đến Nghệ An đối mặt với lượng mưa phổ biến từ 180-350 mm, có nơi mưa đặc biệt lớn vượt mốc 500 mm.

Các khu vực khác thuộc trung du, đồng bằng Bắc Bộ, Hà Tĩnh cùng phía nam các tỉnh Sơn La, Tuyên Quang, Lào Cai cũng xuất hiện mưa to, phổ biến từ 100-200 mm, cục bộ có nơi trên 300 mm.

Dự báo các sông từ Thanh Hóa đến thành phố Huế có khả năng xuất hiện một đợt lũ mới. Trong đó, xu thế lũ trên hai con sông Ngàn Sâu và Ngàn Phố (Hà Tĩnh) sẽ tiếp tục dâng cao, dao động từ mức BĐ2 - BĐ3. Trong khi đó, sông Thạch Hãn (Quảng Trị) tiếp tục duy trì xu thế rút, dao động ở mức BĐ1 - BĐ2; các sông khác trong khu vực phổ biến ở mức báo động 1 đến báo động 2, cục bộ có nơi trên báo động 2.

Trước tình hình mưa lũ diễn biến phức tạp, nguy cơ sạt lở đe dọa hàng trăm xã, phường miền núi, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, theo dõi chặt chẽ bản tin cảnh báo, dự báo mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá; thông tin kịp thời cho các cấp chính quyền cơ sở và nhân dân để chủ động biện pháp phòng tránh phù hợp.

Công điện yêu cầu triển khai lực lượng xung kích kiểm tra, rà soát, chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân khu vực ven sông, suối, khu vực trũng thấp, có nguy cơ xảy ra ngập lụt sâu, lũ quét, sạt lở đất đến nơi an toàn, nhất là các khu vực đã xảy ra mưa lớn; khơi thông dòng chảy; sẵn sàng lực lượng tại chỗ để kịp thời hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả (nếu có).

Các địa phương cũng chủ động tổ chức lực lượng canh gác, kiểm soát, hướng dẫn bảo đảm an toàn giao thông tại các ngầm, tràn, đường giao thông bị ngập sâu, nước chảy xiết, khu vực đã xảy ra sạt lở hoặc có nguy cơ xảy ra sạt lở; kiên quyết không cho người và phương tiện đi qua nếu không bảo đảm an toàn; bố trí lực lượng, vật tư, phương tiện để khắc phục sự cố, đảm bảo thông suốt trên các trục giao thông chính, chống ngập lụt khu đô thị, khu công nghiệp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị các địa phương chỉ đạo kiểm tra, rà soát, triển khai biện pháp đảm bảo an toàn các hầm, lò khai thác khoáng sản, công trình đang thi công, các hồ chứa và hạ du, đặc biệt là các hồ chứa thủy điện nhỏ, thủy lợi nhỏ, hồ xung yếu; bố trí lực lượng thường trực để vận hành điều tiết các hồ chứa và sẵn sàng xử lý các tình huống có thể xảy ra.

Kiểm tra, rà soát và triển khai trên thực tế phương án hộ đê, bảo vệ trọng điểm đê điều xung yếu, các vị trí đã xảy ra sự cố nhưng chưa được xử lý, khắc phục, các công trình đê điều đang thi công dở dang để đảm bảo an toàn. Tăng cường công tác kiểm tra trên các tuyến đê, thực hiện nghiêm công tác tuần tra, canh gác, bảo vệ đê điều trong mùa mưa lũ, kịp thời phát hiện và xử lý các sự cố, tình huống có thể xảy ra ngay từ giờ đầu.

Tăng cường công tác thông tin truyền thông, đặc biệt là tuyến thông tin cơ sở để cập nhật thông tin, tuyên truyền, phổ biến kỹ năng ứng phó mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất để nhân dân biết, chủ động phòng, tránh, giảm thiểu thiệt hại.